Havadan oğurladığımız azot və ya bu kəşf olmasaydı insanların yarısı niyə ac olardı?

Yer atmosferinin təxminən 78%-i azotdan ibarətdir. Ancaq paradoks ondadır ki, bitkilər bu azotu birbaşa istifadə edə bilmirlər. Onların inkişafı üçün azotun ammonium və ya nitrat kimi birləşmələrə çevrilməsi lazımdır. Uzun müddət insanlar torpağın təbii məhsuldarlığı, heyvan peyini və paxlalı bitkilərlə kifayətlənirdilər. Bu isə artan əhalini qidalandırmaq üçün kifayət etmirdi.

1909-cu ildə alman kimyaçısı Fritz Haber havadakı azotu hidrogenlə birləşdirərək ammonyak əldə etməyin yolunu tapdı. Daha sonra Carl Bosch bu üsulu sənaye miqyasında tətbiq etdi. Beləliklə, Haber–Bosch prosesi yarandı. Bu texnologiya sayəsində hər il yüz milyonlarla ton azot gübrəsi istehsal olunur və dünya ərzaq istehsalının əsas dayaqlarından birinə çevrilib.

Alimlərin hesablamalarına görə, hazırda yaşayan insanların təxminən yarısının qidası birbaşa və ya dolayı yolla Haber–Bosch prosesinin hesabına istehsal olunur. Başqa sözlə, bəşəriyyəti doyuran ən vacib resurs torpaqda deyil, başımızın üstündəki havadadır.