Author: Neandertal
-
Radarlar hər şeyi görmür və ya dronlar Moskvaya necə çatır?
Burada məsələ sistemlərin zəif olması deyil. Problem fizika və statistikanın özündədir. Müasir radarlar böyük təyyarələri yüzlərlə kilometrdən görə bilir. Amma kiçik dronlar daha az radar əks-sədası yaradır və çox vaxt ağacların, binaların və relyefin təsir etdiyi alçaq hündürlüklərdə uçur. Yer kürəsinin əyriliyi də radarların görmə məsafəsini məhdudlaşdırır. Üstəlik, müdafiə sistemləri tək bir hədəflə deyil, eyni…
-
Bədən stabilizatoru və ya insan yeriyəndə niyə əllərini yelləyir?
Yeriyəndə əllərinizi yelləyirsiniz? Bir çox insana diqqətlə baxsanız, maraqlı bir detal görərsiniz. Ayaqlar irəli aparan əsas qüvvə olsa da, əllər də daim hərəkətdədir. İlk baxışda bu, lazımsız görünə bilər. Ancaq biologiya enerjini israf etməyi sevmir. Yeriyərkən sağ ayaq irəli gedəndə bədən sola, sol ayaq irəli gedəndə isə sağa dönməyə meyllənir. Əllərin əks istiqamətdə yellənməsi bu…
-
Topun arxasınca qaçan primatlar və ya Dünya Çempionatı niyə bizi hələ də valeh edir?
Bu gün futbol üzrə Dünya Çempionatı başlayır. Maraqlıdır ki, milyonlarla insan saatlarla 22 nəfərin bir topun arxasınca qaçmasına baxır və bunu tamamilə normal hesab edir. Əslində isə bunun kökləri çox qədimdir. İnsan beyni minlərlə il ərzində öz qəbiləsinin uğuru və məğlubiyyəti ilə maraqlanmağa uyğunlaşıb. Vaxtilə bu qəbilələr ovçular və döyüşçülərdən ibarət idi. Bu gün isə…
-
Havadan oğurladığımız azot və ya bu kəşf olmasaydı insanların yarısı niyə ac olardı?
Yer atmosferinin təxminən 78%-i azotdan ibarətdir. Ancaq paradoks ondadır ki, bitkilər bu azotu birbaşa istifadə edə bilmirlər. Onların inkişafı üçün azotun ammonium və ya nitrat kimi birləşmələrə çevrilməsi lazımdır. Uzun müddət insanlar torpağın təbii məhsuldarlığı, heyvan peyini və paxlalı bitkilərlə kifayətlənirdilər. Bu isə artan əhalini qidalandırmaq üçün kifayət etmirdi. 1909-cu ildə alman kimyaçısı Fritz Haber…
-
Qanınız şirindir ya dəriniz turş və ya ağcaqanadlar niyə bəzi insanları daha çox sancırlar?
Bir çox insan ağcaqanadların bəzi şəxsləri digərlərindən daha çox sancmasını “şirin qan” ilə izah edir. Əslində isə ağcaqanadlar qanı sancmazdan əvvəl onu dadmırlar. Onlar insanları əsasən nəfəsimizlə xaric etdiyimiz karbon qazı, bədən istiliyi və dərimizdən yayılan kimyəvi siqnallar vasitəsilə tapırlar. Ağcaqanad əvvəlcə havadakı karbon qazını hiss edərək canlıya doğru istiqamətlənir. Yaxınlaşdıqdan sonra isə dəri qoxularını,…
-
Bitkilərin kimyəvi mübarizə aləti və ya kofeinli yarpaqlar həşəratları necə zəhərləyir, çiçəklər isə onları cəlb edir?
Müasir dövrdə kofein insanların hər gün rutin olaraq ayılmasına kömək etsə də, bitkilər onu əsasən müdafiə məqsədilə istehsal edirlər. Qəhvə və çay bitkilərinin yarpaqlarında yüksək miqdarda toplanan kofein bir çox həşəratın sinir sisteminə təsir edərək onların qidalanmasını azaldır, inkişafını ləngidir və bəzilərinin ölümünə səbəb olur. Bu, bitkinin yarpaqlarını və toxumlarını zərərvericilərdən qoruyan təbii müdafiə mexanizmidir.…
-
Estrogen, mayaotu və ya pivə kişilərə nə edir?
Estrogen əsasən qadınların yumurtalıq hüceyrələrində istehsal olunan, bir çox qadın cinsi xüsusiyyətlərinin formalaşmasında əsas rol oynayan hormonlardan biridir. Kişi orqanizmində də çox az miqdarda istehsal olunsa da orqanizmə müvafiq dəyişikliklər edəcək səviyyədə görülmür. Fitoestrogenlər isə estrogenlə oxşar quruluşa malik olub , orqanizmdə onunla bənzər effektlər yaradan bitki mənşəli kimyəvi birləşmələrdir. Yaxşı bəs bu hormon analoqunun…
-
Uyğunluq axtaran beyin və ya absurdluq niyə gülməlidir?
Şəkildə gördüyünüz kostyumlu, siqaretli və uşaq velosipedi sürən inək əslində beynimizin maraqlı bir xüsusiyyətindən istifadə edir. İnsan beyni ətraf aləmdə daim məntiq və qanunauyğunluq axtarır. İnək görəndə otlaq, velosiped görəndə insan gözləyirik. Bu gözləntilər qəfil pozulduqda isə beyində “uyğunsuzluq effekti” yaranır. Psixoloqlar hesab edirlər ki, yumorun ən vacib mənbələrindən biri məhz bu uyğunsuzluqdur. Beyin bir…
-
Yeddi ata qanunu və ya qazaxların sağlam genetikasının səbəbi nədir?
Qazax xalqının ən maraqlı qədim adətlərindən biri “Yeddi ata qanunu”dur. Bu ənənəyə görə, ata xətti üzrə yeddi nəsil ərzində qohum olan şəxslərin evlənməsi qadağan edilirdi. Hər bir qazax öz şəcərəsini ən azı yeddi nəslə qədər bilməli idi və bu məlumat ailədən ailəyə ötürülürdü. Yaxın qohum evlilikləri resessiv genetik xəstəliklərin ortaya çıxma riskini artırır. Genetik müxtəlifliyin…
-
Sputnik 1, Doppler effekti və ya GPS necə kəşf olundu?
Bu gün gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilən GPS-in ABŞ hərbçiləri Sovet İttifaqı tərəfindən buraxılmış ilk süni peyk Sputnik 1-i müşahidə edərkən kəşf olunduğunu bilirsiniz? Sputnikin göndərdiyi radio dalğalarını dinləyərkən onların tezliyinin peykin hərəkətinə görə Doppler effektinə uyğun dəyişdiyini müşahidə edən mütəxəssislər peykin yerini bildikləri üçün bundan istifadə edərək müşahidəçinin də koordinatlarını təyin edə biləcəklərini düşündülər…
Maraqdan biliyə.. 